تاریخچه استفاده ازسلاحهای شیمیایی

استفاده مکرر ازعوامل شیمیایی درجنگ های بشری به عنوان یکی ازضدانسانی ترین تاکتیک های جنگی درطول قرن گذشته همواره توجه محققین علوم مختلف خصوصا محققین مباحث پزشکی رابه خود معطوف داشته است.

سلاحهای شیمیایی به طور عمده وبه طور رسمی درجنگ جهانی اول (طی سالهای 1914-1918)مورد استفاده قرارگرفتند.اگر چه اولین بار ارتش انگلیس درسال 1894 درجنگهای کریمه ازگازهای شیمیایی تهوع آور گوگرد دار درمنطقه سباستویول استفاده کرد(که البته چندان موثر نبود) ،با این وجود اولین بار درجنگ جهانی اول (27 آوریل 1915) نیروهای آلمان طی یک حمله وسیع ،ازگاز سبزرنگی (گاز کلرین)علیه نیروهای بلژیکی مستقر درشهر ایپر(Ypres) استفاده کردند.این حمله شیمیایی نخستین تهاجم وسیع گازی درتاریخ محسوب شد ونقطه عطفی درتاریخ جنگ های دنیا به شمار رفت  وبه همگان آشکارساخت که عامل جنگی نوینی وارد میدان جنگ شده است وبه دلیل عدم آمادگی (اعم ازماسک ویا وسایل دفاعی علیه جنگ شیمیایی )،منجر به مرگ بیش از پنج هزار نفر ومصدوم شدن حدود 15000 سرباز بلژیکی ونیروهای متحدین شد.این نیروها درآن زمان هیچگونه پوشش دفاعی نداشتند .لذا تلاش های بسیاری درجهت تولید این سلاح ازیک سو ونیز روش های مقابله با آن ازسوی دیگر آغاز گردید.

کاربرد سلاحهای شیمیایی درجنگ جهانی اول وبعد ازآن،روند صعودی سریعی راطی کردوتلفات زیادی هم داشت،با این وجود درجنگ جهانی دوم از عوامل شیمیایی استفاده نشد.کشورهای جهان بعد از جنگ جهانی دوم تحقیقات وسیعی رابر روی سلاحهای  شیمیایی آغاز کردند که منجر به ساخت گازهای اعصاب بسیار قوی شد.گاز خردل اولین عامل تاول زا بود که به عنوان سلاح شیمیایی مورد استفاده قرارگرفت.گاز خردل آلودگی پایداری درمحیط ایجاد می کند وباورود گاز خردل به میدان جنگ ،جنگ شیمیایی وارد مرحله تازه ای شد.درجولای 1917 ارتش آلمان برای اولین بار از ماده شیمیایی سولفور موستارد یاگاز خردل که بویی شبیه سیر داشت، طی 10 روز نبرد علیه متفقین استفاده کردند که بسیار موفقیت آمیز بود.درمجموع استفاده از سلاحهای شیمیایی طی جنگ جهانی اول منجر به کشته شدن حدود یکصد هزار نفر ومصدوم شدن یک میلیون ودویست هزار نفر گردید.  

حدود 20 سال پس از اتمام  جنگ جهانی اول ، بروز درگیری های کوچک و بزرگ و وضعیت ویژ ه ای که برجهان حاکم بود زمینه آغاز جنگ جهانی دوم را فراهم نمود. جنگ جهانی دوم از این نظر حائز اهمیت بود که تولید سلا حهای شیمیایی وبیولوژیک در طی این جنگ بیش ازپیش گسترش یافت که از آن جمله می توان گاز خردل را نام برد.

با این که کشورهای دیگر درجنگ جهانی دوم ذخایر فراوانی از سلاحهای شیمیایی داشتند اما به میزان زیادی ازاین مواد در طی جنگ استفاده نکردند. با اتمام جنگ اغلب کشورهای جهان ذخایر سلاح های شیمیایی خود را به روش های مختلف منهدم کردند.از دهه 1960 مذاکرات  درزمینه تحریم کاربرد سلاحهای شیمیایی درژنو آغاز شد. نتیجه این نشستها درسال 1972 کنوانسیون تحریم کامل جنگ افزارهای بیولوژی بود. اما شامل تحریم همه جانبه جنگ افزارهای شیمیایی نشد .درسال 1981 مذاکرات دراین مورد آغاز شد که درسال 1977 به تدوین کنوانسین منع تولید، انباشت وکاربرد جنگ افزارهای شیمیایی منجر گردید.